ایرین مووندوا می‌خواهد ثابت کند طراحی اینترنت یک موضوع حقوق زنان است

ایرن موندوا اهل ماچاکوس، روستای کوچکی در شرق کنیا، حدود ۶۳ کیلومتری جنوب شرقی نایروبی، پایتخت این کشور است. این نام به معنای گل است. او این را با خود حمل می‌کند: شکوفایی، نور، زیبایی که گل‌ها به فضاها می‌آورند. او خود را کشاورز، نخستزاده، زن جوان آفریقایی که تلاش می‌کند در نایروبی زنده بماند، توصیف می‌کند.

او همچنین یک وکیل فناوری است که سال‌ها صرف مستند کردن نحوه مجازات رهبران زن توسط اینترنت کرده است.

در ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، جهان شاهد یک چرخه فوق‌العاده انتخاباتی بود. بیش از ۷۰ انتخابات ملی و محلی در ۶۰ کشور برگزار شد. این بیشترین انتخاباتی بود که جهان در بیش از یک دهه شاهد آن بود. مردم می‌گفتند فناوری برابری بزرگ خواهد بود. پلتفرم‌های دیجیتال صداها را تقویت خواهند کرد. زنان سرانجام ابزارهایی برای رقابت خواهند داشت.

علی‌رغم وعده ابزارهای دیجیتال به عنوان برابری بزرگ، داده‌ها رکود شدیدی را در رهبری جهانی نشان می‌دهند. بر اساس گزارش سازمان ملل متحد زنان، سهم زنان در مناصب سطح کابینه از ۲۳.۳٪ در ۲۰۲۴ به ۲۲.۹٪ در ۲۰۲۵ کاهش یافت و تنها ۲۷ کشور در سطح جهانی با یک زن در راس باقی ماندند.

موندوا تعجب نکرد. او سال‌هاست این موضوع را مطالعه می‌کند. او دلیل آن را می‌داند.

استاندارد ما را نمایندگی نمی‌کند

کار موندوا با یک مشاهده ساده شروع می‌شود: داده‌ها ما را نمایندگی نمی‌کنند. شبیه ما نیستند. مانند ما صحبت نمی‌کنند.

او می‌گوید: "زنان آفریقایی، ما رنگارنگ هستیم. ما هیجان‌انگیز هستیم. ما مردم را هیجان‌زده می‌کنیم. ما سرزندگی داریم. اگر به نحوه ارائه و استفاده از داده‌ها برای ساخت فناوری‌ها و نوآوری نگاه کنید، این همیشه حذف می‌شود. و این به این دلیل نیست که نمی‌توان انجامش داد. به این دلیل است که استاندارد، یک استاندارد مرد سفیدپوست است."

به گفته موندوا، اینترنت به زبان انگلیسی ساخته شده است. الگوریتم‌هایی که تصمیم می‌گیرند چه محتوایی دیده شود، چه رفتاری پاداش داده شود و چه صداهایی تقویت شوند، همه این منشأ را منعکس می‌کنند. و زمانی که برنامه‌های تنوع، برابری و شمول در شرکت‌های بزرگ فناوری شروع به عقب‌نشینی کردند، مشکل بدتر شد.

موندوا می‌گوید: "اگر ۱۰ زن، زنان آفریقایی یا زنان سیاه‌پوست یا زنان رنگین‌پوست در این شرکت‌ها وجود داشتند، تعداد آنها به طور قابل توجهی کاهش یافته است. شما آنلاین می‌روید و احساس می‌کنید که چیزی درست نیست. و این به این دلیل است که افرادی که استخدام شدند و در برخی از این شرکت‌ها برای ما می‌جنگیدند، دیگر آنجا نیستند."

این کمبود نمایندگی یک شکست ساختاری با پیامدهای ملموس برای زیرساخت دیجیتال قاره است. زمانی که زنان آفریقایی کمتری فناوری می‌سازند، محصولات حاصل اغلب نمی‌توانند زمینه‌ها و واقعیت‌های منحصر به فرد نیمی از جمعیت را در نظر بگیرند. 

این شکاف سیستم‌هایی ایجاد می‌کند که در بهترین حالت، نیازهای زنان را نادیده می‌گیرند، مانند شکاف قابل توجه جنسیتی در استفاده از اینترنت موبایل در سراسر آفریقای جنوب صحرا، و در بدترین حالت، فعالانه به آنها آسیب می‌رسانند. بدون زنان در اتاق برای تأثیرگذاری بر منطق الگوریتمی، فناوری می‌تواند ابزاری برای خشونت جنسیتی تسهیل شده توسط فناوری (TFGBV) شود، جایی که پلتفرم‌ها مشارکت را بر امنیت کاربران آسیب‌پذیر ترجیح می‌دهند.

زمانی که میم‌ها به سلاح تبدیل می‌شوند

موندوا چیزی را که او فرهنگ سیاسی دیجیتال می‌نامد، مطالعه می‌کند. این پدیده‌ای است که چگونه برخی از گروه‌ها برای شوخی‌های آنلاین پاداش می‌گیرند، در حالی که گروه‌های دیگر برای همان رفتار مجازات می‌شوند.

موندوا توضیح می‌دهد: "ما از میم‌های چند رهبر مرد لذت می‌بریم و می‌گوییم با این آقا ارتباط برقرار می‌کنیم زیرا آنها کاریزماتیک هستند. در حالی که زمانی که یک رهبر زن است، چه در تنظیمات سیاسی یا شرکتی یا رهبری جامعه، زمانی که میم‌ها در مورد اینکه چه کسی هستند منتشر می‌شوند، در نهایت توسط همان محتوا مجازات می‌شوند."

موندوا فکر نمی‌کند این تصادفی باشد. پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی برای پاداش دادن به مشارکت طراحی شده‌اند. محتوای قطبی‌کننده سریع‌تر حرکت می‌کند. حملات کلیک‌های بیشتری ایجاد می‌کنند. رهبران زن، به ویژه زنان جوانی که سعی می‌کنند وارد سیاست شوند، با کمپین‌های آزار و اذیت هماهنگ مواجه می‌شوند که پلتفرم‌ها از آنها سود می‌برند اما آنها را متوقف نمی‌کنند.

او به موردی اشاره می‌کند که هنوز او را آزار می‌دهد: ماریل فرانکو، عضو شورای برزیلی که در ۲۰۱۸ به قتل رسید. فرانکو مدافع سرسخت عدالت اقلیمی و عدالت زمین بود. او هنجارهای جنسیتی را به چالش کشید. او با حملات آنلاین مداوم روبرو شد - هماهنگ، وحشیانه، عمومی. سپس او کشته شد.

موندوا می‌گوید: "اکثر افرادی که در حملات آنلاین بسیار بزرگ هماهنگ شده مشارکت داشتند، هرگز دستگیر نشده‌اند. هیچ اتفاقی برای آنها نیفتاده است. اکثر آنها هر روز به طور آنلاین به مشارکت ادامه می‌دهند و به حمله به زنان دیگر ادامه می‌دهند."

پلتفرم‌ها سود می‌برند، زنان هزینه می‌پردازند

یکی از چیزهایی که موندوا تحقیق کرده است این است که چگونه پلتفرم‌ها با حساب‌های تأیید شده رفتار می‌کنند. بسیاری از رهبران زن علامت آبی دارند - توییتر، اینستاگرام، فیسبوک. تأیید قرار است اعتبار را نشان دهد.

او می‌گوید: "آنها معتقدند این شخص رتبه بالایی دارد. نحوه تعامل مردم با آنها همان نحوه تعامل با شما و من نیست، که ممکن است دنبال‌کننده زیادی نداشته باشیم. بنابراین آنها دسته‌های خاصی از مردم را از حمایت حذف می‌کنند."

موندوا هشدار می‌دهد که زنان برای دفاع از خود در فضای آنلاین مجازات می‌شوند، بیانیه‌ای که توسط تحقیقات سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) تأیید شده است که نشان می‌دهد ۷۳٪ از زنان در نقش‌های با دید بالا مانند روزنامه‌نگاری با خشونت آنلاین روبرو هستند، که بسیاری را به قطع ارتباط سوق می‌دهد.

موندوا می‌گوید: "مردم انتظار دارند یک زن به روش خاصی ارتباط برقرار کند. مردم انتظار دارند یک زن با چیزهای خاصی مرتبط باشد - دین، یک حزب سیاسی، فرهنگ. قرار است به روش خاصی محتاطانه عمل کنید. بنابراین می‌توانید ببینید که چگونه این طراحی اینترنت گروه‌های خاصی از مردم را مجازات می‌کند. این یک مسئله ساختاری است."

اقتصاد ساده است: قطبی‌سازی یک ویژگی است، نه یک اشکال. برای پلتفرم‌ها، یک حمله هماهنگ به یک رهبر زن مشارکت با سرعت بالایی ایجاد می‌کند؛ پاسخ‌ها، پست‌های نقل قول و اشتراک‌گذاری‌ها، که مستقیماً به نمایش‌های تبلیغاتی بیشتر تبدیل می‌شوند. در حالی که پلتفرم‌ها این دستاوردها را به دست می‌آورند، "هزینه اجتماعی" به زنان برون‌سپاری می‌شود. 

قیمت دید قابل اندازه‌گیری است. داده‌های گزارش 'آزاد برای بودن آنلاین؟' سازمان بین‌المللی پلن نشان می‌دهد که ۵۸٪ از دختران و زنان جوان در سطح جهانی آزار و اذیت آنلاین را تجربه کرده‌اند، با  ۲۵٪ از کسانی که هدف قرار گرفته‌اند انتخاب قطع ارتباط یا محدود کردن گفتمان عمومی خود برای جلوگیری از سوء استفاده بیشتر.

چرا اقدامات تنبیهی وجود ندارد

دلیل ادامه حملات هماهنگ، به گفته موندوا، ساده است: تقریباً هیچ پیامدی وجود ندارد.

دفاتر پلتفرم در آفریقا مستقر نیستند. این امر اقدام قانونی را دشوار می‌کند. مقامات نیجریه در ۲۰۲۴ متا را به دلیل نقض حریم خصوصی داده‌ها به دادگاه بردند. پرونده دو سال طول کشید و متا مجبور شد جریمه ۲۲۰ میلیون دلاری برای رویه‌های ناعادلانه و تبعیض‌آمیز و جریمه تسویه شده ۳۲.۸ میلیون دلاری در مورد حریم خصوصی داده‌های کاربر بپردازد. تا زمان انتشار، متا هنوز جریمه را به طور کامل پرداخت نکرده است. موندوا می‌گوید: "بسیاری از دولت‌ها در نهایت می‌گویند که دفاتر پلتفرم رسانه‌های اجتماعی در کشورهای ما مستقر نیستند و بنابراین تحقیق، رسیدگی به آن در سیستم‌های دادگاه ما بسیار سخت است. می‌تواند زمان زیادی طول بکشد. می‌تواند بسیار گران باشد. شما به مجموعه داده‌ها، شواهد و وکیلی از شمال جهانی نیاز دارید که در دادگاه نیجریه شهادت دهد."

به همین دلیل است که موندوا معتقد است تعداد زنان در طول چرخه فوق‌العاده انتخاباتی کاهش یافت. 

کاری که او اکنون انجام می‌دهد

مسیر موندوا به این کار مستقیم نبود. او در دانشگاه کنیاتا حقوق خواند زیرا همیشه مبتنی بر شواهد و داده‌محور بوده است. او می‌خواست بفهمد که چگونه جوامع نظم ایجاد می‌کنند، چگونه مردم زمانی که یکدیگر را نمی‌شناسند، زمانی که فرهنگ یا زبان مشترکی ندارند، با هم زندگی می‌کنند.

بعداً، او شروع به پرسیدن کرد: قانون چگونه ما را در حوزه دیجیتال راهنمایی می‌کند؟ چگونه زمانی که اینترنت مرز، صلاحیت قضایی روشن و قوانین قابل اجرا ندارد، امنیت آنلاین ایجاد می‌کنیم؟

امروزه، موندوا روی حاکمیت پلتفرم در جنوب جهانی کار می‌کند. او مطالعه می‌کند و می‌نویسد که چگونه پلتفرم‌ها با دولت‌های آفریقایی درگیر می‌شوند و آیا جوامع می‌توانند سود ببرند، آیا جوامع می‌توانند فناوری‌های خود را بسازند و آیا مردم می‌توانند در موارد موجود پیشرفت کنند.

کار او با صندوق کلمنا، یک سازمان بشردوستانه که حمایت از زنان را ارائه می‌دهد، با هدف پلتفرم کردن رهبران سیاسی زن که از دموکراسی و حقوق بشر در سراسر جنوب جهانی حمایت می‌کنند، است. 

او در حال ساختن پرتفوی آنها در مورد رهبران سیاسی زن و نقش آنها در ساختن سیاست فناوری و داده‌ها است. این کار مردم‌محور است. شامل تحقیق، مشاوره و تشکیل جلسات است. به معنای نشستن با رهبران زن در جوامع، درک نحوه استفاده آنها از فناوری، مستند کردن آسیب‌هایی که با آن روبرو هستند و تبدیل آن به فرصت‌های تامین مالی و پروژه برای رهبران سیاسی زن حمایت کننده از سازمان‌ها است.

او می‌گوید: "بیشتر اوقات، زمانی که با جوامع درگیر می‌شوید، تقریباً همیشه به عنوان پیشنهادی از آنها بیرون می‌آید. شما به آنها کمک می‌کنید تا آن را بهتر تنظیم کنند. و گاهی اوقات اگر موضوع خیلی فنی است، یک برنامه تنظیم می‌کنید و آن را به اشتراک می‌گذارید و می‌بینید که آیا برای همه مناسب است یا خیر."

دوستان او در انجمن برچسب‌زنان داده، یک گروه حمایتی برای برچسب‌زنان داده برای هوش مصنوعی (AI)، در حال مستند کردن هزینه پنهان دیگری هستند: کارگران آفریقایی استخدام شده برای تعدیل محتوای خشونت‌آمیز برای متا و سایر پلتفرم‌ها. به آنها گفته می‌شود که این یک کار سریع است. آنها قراردادهای عدم افشای اطلاعات (NDA) را امضا می‌کنند. آنها در معرض خشونت شدید، کودک‌آزاری، حملات گرافیکی، مواد وحشتناک، بدون پشتیبانی، بدون افشا، بدون رضایت قرار می‌گیرند. پس از عقب‌نشینی تنوع، برابری و شمول (DEI)، هیچ حفاظ اخلاقی برای محافظت از آنها وجود ندارد.

موندوا می‌گوید: "برای بازارهایی مانند آفریقا، جایی که قوانین هنوز در حال رسیدن هستند، آنها همیشه نیروی کار برای انجام برخی از این کارها پیدا می‌کنند. اما می‌دانم افرادی هستند که بخشی از مجموعه بسیار بزرگی از کار هستند که اخلاق اینترنتی را در مورد نیروی کار، استانداردهای اینترنتی در مورد تعدیل محتوا برقرار خواهند کرد. و خوشحالم که می‌گویم جوانان آفریقایی این انقلاب را رهبری خواهند کرد، هر چقدر هم که دردناک باشد."

یک وکیل فناوری، نه یک فعال

موندوا می‌گوید که او اغلب در اتاق‌هایی که تصمیم‌گیری می‌شود، نادیده گرفته می‌شود. او می‌گوید که او را فعال می‌نامند تا او را کوچک کنند. فعالان، به طور ضمنی، احساسی هستند. آنها حرفه‌ای نیستند. آنها تخصص ندارند.

او این چارچوب را رد می‌کند. 

او می‌گوید: "من خودم را وکیل فناوری می‌نامم. وکلای فناوری هستند که روی فناوری و سود کار می‌کنند. وکلای فناوری هستند که روی فناوری و زیرساخت کار می‌کنند. من روی فناوری و جامعه کار می‌کنم. من کار می‌کنم تا اطمینان حاصل کنم که مردم هنوز قادر به لذت بردن از استفاده از فناوری‌ها بدون آسیب دیدن هستند."

این تمایز مهم است. وکلا حرفه‌ای هستند؛ آنها موقعیت دارند و سیستم‌ها را درک می‌کنند. زمانی که موندوا به عنوان وکیل فناوری، نه فعال، وارد اتاق می‌شود، او اقتدار را ادعا می‌کند. او گفتگو را تغییر می‌دهد.

او اعتراف می‌کند: "من با چالش‌های مختلفی در اتاق‌ها روبرو شده‌ام. گاهی اوقات آنها قادر به درک دیدگاه من هستند. دانستن اینکه وقتی کتاب‌های تاریخ نوشته می‌شوند، وقتی بچه‌ها فناوری را از دیدگاه یک آفریقایی مطالعه می‌کنند، افرادی مانند من به عنوان افرادی که واقعاً تلاش می‌کردند تا اطمینان حاصل کنند که فناوری مردم را گرد هم می‌آورد و باعث تفرقه بیشتر نمی‌شود، نام برده خواهند شد، ارزشمند است."

خوش‌بینی و واقع‌گرایی

وقتی از او پرسیده می‌شود که چگونه زمانی که دولت‌ها کند هستند، زمانی که پلتفرم‌ها استخراجی هستند و زمانی که زنان به طور آفلاین هل داده می‌شوند، انگیزه خود را حفظ می‌کند، پاسخ موندوا اعتقاد قوی به جوانان آفریقایی است.

او می‌گوید: "جوانان آفریقایی تاب‌آور هستند. ما جوان‌ترین قاره هستیم. ما نیروی کار از اینجا تا انتهای دنیا داریم. ما هر روز بیدار می‌شویم، حتی زمانی که مورد سوء استفاده قرار می‌گیریم، حتی زمانی که منابع کمی داریم، و همچنان این اقتصادهای دیجیتال را سوخت می‌رسانیم، همچنان داده‌های خود را که برای ساخت پلتفرم‌های جدید برای سایر قاره‌ها استفاده می‌شود، ارائه می‌دهیم."

او پیشرفت می‌بیند. فشار برای پاسخگویی دیجیتال به طور فزاینده‌ای توسط گروه جدیدی از سیاست‌گذاران که فناوری را به عنوان یک دارایی حاکمیتی به جای یک ابزار خارجی می‌بینند، رهبری می‌شود. در کشورهایی مانند نامیبیا، سیرالئون و بنین، وزیران ICT زن فراتر از لفاظی رفته‌اند تا چارچوب‌های اساسی هوش مصنوعی و داده‌ها را ایجاد کنند. این حرکت منطقه‌ای در سطح قاره‌ای منعکس شده است، جایی که چارچوب سیاست داده اتحادیه آفریقا و توصیه‌های مربوط به پاسخگویی پلتفرم با هدف تأمین حاکمیت داده و حفاظت از حقوق نیروی کار است. 

با این حال، همانطور که اکوسیستم بالغ می‌شود، موندوا می‌گوید چالش از ایجاد ابزارها به اجرای آنها تغییر می‌کند. موندوا می‌گوید: "من خوش‌بین باقی می‌مانم. من همچنین واقع‌بین باقی می‌مانم که ما به آن کمک می‌کنیم. بنابراین ما نیز باید شناخته شویم."

کار او ساخت چارچوب‌هایی برای امنیت دیجیتال، مستند کردن نحوه مجازات زنان توسط فناوری و مبارزه برای اطمینان از اینکه اینترنت به همه خدمت می‌کند، نه فقط کسانی که آن را ساخته‌اند، است.